CafeLand - Nhà tái định cư là hình thức Nhà nước bồi thường, hỗ trợ nơi ở mới cho cá nhân, hộ gia đình sau khi thu hồi đất, giải tỏa nhằm thực hiện dự án, công trình phục vụ lợi ích quốc gia, cộng đồng. Người sử dụng đất được Nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện sẽ được bồi thường. Vậy việc bồi thường nhà ở tái định cư được thực hiện như thế nào?
CafeLand đã có cuộc trao đổi với luật sư Phạm Thị Bích Hảo, Giám đốc Công ty luật TNHH Đức An về vấn đề này.
Nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
Theo luật sư Hảo, việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích với loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của từng loại đất thu hồi do UBND tỉnh quyết định tại thời điểm thu hồi đất.
Các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất bao gồm hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất; hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp; thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân mà phải di chuyển chỗ ở; hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở,…
Các khoản hỗ trợ này phải đảm bảo cho người sử dụng đất được ổn định về đời sống và sản xuất, có thể được bố trí tái định cư tại chỗ nếu tại khu vực thu hồi đất có dự án tái định cư hoặc có điều kiện bố trí tái định cư.
![](https://lh3.googleusercontent.com/blogger_img_proxy/AEn0k_t-bzr8xUeNck1RM0JR9PMXbS_fpMwLTiTjtD9PW3R3mQRMJEFKRatTv-ltt7GGzCLj45BA3KindA74LALUi5JIQqNQHYfHzdEkjfT7lbjE2Bbksoy2riu4odVTB7vFIbIIq9LusjnCqAlSc8gGA1tGz_LK09vJ0f8NGVNLs9vKWlHCcyU=s0-d)
UBND cấp tỉnh, cấp huyện có trách nhiệm tổ chức lập và thực hiện dự án tái định cư trước khi thu hồi đất. Khu tái định cư tập trung phải xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ, bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng, phù hợp với điều kiện, phong tục, tập quán của từng khu vực. Việc thu hồi đất ở chỉ được thực hiện sau khi hoàn thành xây dựng nhà ở hoặc cơ sở hạ tầng của khu tái định cư.
“Trước khi bố trí tái định cư, cơ quan chức năng phải thông báo cho người có đất ở thu hồi thuộc đối tượng phải di chuyển chỗ ở về nơi dự kiến phương án bố trí tái định cư và niêm yết công khai ít nhất là 15 ngày tại trụ sở UBND cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi và tại nơi tái định cư trước khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt phương án bố trí tái định cư”, luật sư Hảo cho biết.
Người có đất thu hồi được bố trí tái định cư tại chỗ nếu tại khu vực đó có dự án hoặc có điều kiện bố trí tái định cư. Ưu tiên vị trí thuận lợi cho người có đất thu hồi sớm bàn giao mặt bằng, người có đất thu hồi là người có công với cách mạng.
Trường hợp người có đất thu hồi được bố trí tái định cư là tiền bồi thường, hỗ trợ không đủ để mua một suất tái định cư tối thiểu thì được Nhà nước hỗ trợ tiền đủ để mua một suất tái định cư tối thiểu.
Suất tái định cư tối thiểu được quy định bằng đất ở, nhà ở hoặc bằng nhà ở hoặc bằng tiền để phù hợp với việc lựa chọn của người được bố trí tái định cư. Trường hợp suất tái định cư tối thiểu được quy định bằng đất ở, nhà ở thì diện tích đất ở, nhà ở tái định cư không nhỏ hơn diện tích tối thiểu được phép tách thửa tại địa phương và diện tích căn hộ tối thiểu theo quy định của pháp luật về nhà ở.
Nếu được tính bằng tiền thì khoản tiền cho suất tái định cư tối thiểu tương đương với giá trị một suất tái định cư tối thiểu bằng đất ở, nhà ở tại nơi bố trí tái định cư.
Chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
![](https://lh3.googleusercontent.com/blogger_img_proxy/AEn0k_v3JsQAObAffSSV7PMPyt22zR7MLOMCCYm8BMQ_z2WCsXK4SkyZQl4ee29Y_qmeR6Xszy61yHIuyN04YDs4cySVYBh2BC3Xjr-zaUwhGdbRAzySFz-YW0oR1mIlND6bnAAhOYRlQ1lfUK5v44rZcyeGoEx00q8ztHEKUXvVywiSLXer8m-h3_xYzQSG_R_qmbPfQqkV=s0-d) Luật sư Phạm Thị Bích Hảo, Giám đốc Công ty luật TNHH Đức An |
Luật sư Hảo cho biết, đối với trường hợp bồi thường bằng việc giao đất mới hoặc giao đất ở, nhà ở tái định cư nếu có chênh lệch về giá trị thì phần chênh lệch đó được thanh toán bằng tiền. Nếu tiền bồi thường về đất lớn hơn tiền đất ở, nhà ở tại khu tái định cư thì người tái định cư được nhận phần chênh lệch đó; nếu nhỏ hơn thì người được bố trí tái định cư phải nộp phần chênh lệch.
“Trường hợp diện tích đất thu hồi đang có tranh chấp về quyền sử dụng đất mà chưa giải quyết xong thì tiền bồi thường, hỗ trợ đối với phần diện tích đất đang tranh chấp đó được chuyển vào Kho bạc Nhà nước chờ sau khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết xong thì trả cho người có quyền sử dụng đất”, luật sư cho biết thêm.
Phát triển nhà ở để phục vụ tái định cư
Theo luật sư Hảo, Luật Nhà ở 2014 có quy định rõ ràng về nguyên tắc phát triển nhà ở để phục vụ tái định cư. Theo đó, trường hợp thu hồi đất và giải tỏa nhà ở để xây dựng công trình khác tại khu vực nội đô thuộc đô thị loại đặc biệt, đô thị loại 1 và loại 2 thì Nhà nước chuẩn bị quỹ nhà ở thông qua việc sử dụng nhà ở thương mại hoặc nhà ở xã hội được xây dựng theo dự án để bố trí tái định cư trước khi thu hồi đất và giải tỏa nhà ở.
Trường hợp thu hồi đất và giải tỏa nhà ở để xây dựng công trình khác mà có nhà ở thương mại hoặc nhà ở xã hội được xây dựng theo dự án thì Nhà nước sử dụng nhà ở này để bố trí tái định cư; nếu không có nhà ở thương mại, nhà ở xã hội thì Nhà nước thực hiện đầu tư xây dựng nhà ở để phục vụ tái định cư trước khi thu hồi đất và giải tỏa nhà ở.
Trường hợp thu hồi đất và giải tỏa nhà ở để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại mà người có nhà ở bị giải tỏa có nhu cầu tái định cư tại chỗ thì chủ đầu tư dự án phải ưu tiên bố trí nhà ở thương mại ngay trong dự án đó để phục vụ tái định cư.
Trường hợp thu hồi đất và giải tỏa nhà ở để thực hiện dự án hạ tầng khu công nghiệp mà người có nhà ở bị giải tỏa có nhu cầu tái định cư thì chủ đầu tư dự án phải xây dựng nhà ở để bố trí tái định cư trong cùng khu vực được quy hoạch xây dựng nhà ở cho người lao động làm việc trong khu công nghiệp hoặc bố trí nhà ở tại nơi khác cho người được tái định cư.
Trường hợp đầu tư xây dựng nhà ở để phục vụ tái định cư thì phải thực hiện theo dự án; đối với khu vực nông thôn thì dự án đầu tư xây dựng nhà ở để phục vụ tái định cư phải bao gồm cả việc bố trí quỹ đất để phục vụ sản xuất cho người thuộc diện được tái định cư. Nhà ở để phục vụ tái định cư phải có đầy đủ hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội theo quy hoạch chi tiết xây dựng, hồ sơ thiết kế được phê duyệt và tuân thủ quy định của pháp luật.
Khi bố trí tái định cư, đối với khu vực đô thị thì nhà ở để phục vụ tái định cư phải đáp ứng các tiêu chuẩn là căn hộ chung cư hoặc nhà ở riêng lẻ được xây dựng phù hợp với quy hoạch chi tiết xây dựng và chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở của địa phương đã được phê duyệt; trường hợp là căn hộ chung cư thì phải thiết kế, xây dựng theo kiểu khép kín, bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng.
Khi thiết kế nhà ở để phục vụ tái định cư, chủ đầu tư có thể bố trí một phần diện tích để tổ chức kinh doanh phù hợp với điều kiện thực tế của từng dự án.
Còn đối với nhà ở riêng lẻ thì phải được xây dựng theo quy hoạch chi tiết xây dựng, thiết kế được phê duyệt; tuân thủ nguyên tắc kiến trúc nhà ở và bảo đảm hạn mức diện tích đất ở tối thiểu theo quy định của pháp luật về đất đai.